Mazowiecko-Świętokrzyskie Towarzystwo Ornitologiczne zostało założone przez dawnych działaczy Radomsko-Kieleckiego Towarzystwa Przyrodniczego i Mazowieckiego Towarzystwa Ochrony Fauny, którzy koordynowali monitoring awifauny nieprzerwanie od połowy lat 80., tj. jeszcze przed założeniem obu tych organizacji. Do czasu powstania R-KTP i MTOF znacząca część badań z udziałem ornitologów-amatorów była w tej części Polski organizowana przez dwie współpracujące ze sobą instytucje: Muzeum Okręgowe w Radomiu (przy którym działał Klub Ornitologów Ziemi Radomskiej i Północnej Kielecczyzny) oraz Zakład Ekologii Wyższej Szkoły Rolniczo-Pedagogicznej w Siedlcach. Tym samym M-ŚTO stanowi kontynuację tradycji obu tych instytucji oraz R-KTP i MTOF nie tyle w formie ciągłości organizacyjnej, ile w postaci ciągłości podejścia do badań awifauny i ciągłości dorobku tej samej grupy osób – animatorów ruchu ornitologów-amatorów, weteranów R-KTP i MTOF i jednocześnie założycieli M-ŚTO.

BADANIA TERENOWE

Odpowiednio zaplanowane badania terenowe są głównym źródłem aktualnych danych o stanie awifauny. W związku z wyjątkowo dynamicznymi zmianami, jakim podlega awifauna lęgowa badania powinny być uaktualniane co 10-15 lat, a w przypadku awifauny zimującej – monitoring powinien być stały (coroczny). Realizacji tego strategicznego celu służą poniższe kierunki działań (podano nazwiska koordynatorów poszczególnych projektów badawczych):

Styczniowy monitoring ptaków zimujących w dolinach rzek: 

  • koordynacja KG Św. i zachodniej części Niz. Mazowieckiej – J. Tabor Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., Marcin Łukaszewicz Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.,
  • koordynacja środkowej części Niz. Mazowieckiej (Warszawa, Łubna i Wisła od Kępy Polskiej do Sobieniach-Jezior) – P. Rowiński Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.,
  • koordynacja wschodniej części Niz. Mazowieckiej (włącznie z pozostałą Wisłą: Płock-Kępa Polska i Sobienie-Jeziory - Dęblin) – Z. Kasprzykowski Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.,

Monitoring Pospolitych Ptaków Lęgowych:  

  • część zachodnia regionu – S. Chmielewski,
  • część środkowa regionu – A. Dombrowski,
  • część wschodnia regionu – A. Goławski,

Monitoring (włącznie z odpowiednimi danymi na użytek planów ochrony) Obszarów Specjalnej Ochrony ptaków NATURA 2000 – od roku 2006 (dolina Liwca):  

  • część zachodnia i środkowa Niziny Mazowieckiej – S. Chmielewski,
  • część wschodnia Niz. Mazowieckiej – A. Dombrowski,
  • KG Św. – J. Tabor,

Badania ilościowe i monitoring na powierzchniach próbnych - od 2006:  

  • krajobrazie rolniczym całego regionu – pow. I, II i III- rzędu – A. Dombrowski,
  • krajobrazie leśnym całego regionu – pow. I, II i III- rzędu – S. Chmielewski,

Inwentaryzacja awifauny lęgowej i monitoring awifauny lęgowej i zimującej w miastach – 2014-2016,

Inwentaryzacja awifauny lęgowej i monitoring w dolinach rzek - 2006-2011:  

  • wschodnia część regionu – A. Dombrowski,
  • zachodnia część regionu – S. Chmielewski, J. Tabor,

Inwentaryzacja awifauny lęgowej i przelotnej oraz monitoring na ZBIORNIKU ZEGRZYŃSKIM  i SULEJOWSKIM – regularne (raz w dekadzie) liczenia na całym zbiorniku oraz ekstensywne obserwacje w całym roku na wybranych fragmentach – koordynuje A. Dombrowski, J. Tabor,

Inwentaryzacja awifauny lęgowej i przelotnej oraz monitoring wybranych gatunków na wybranych kompleksach stawów rybnych-2007-2012: 

  • wschodnia część regionu – A. Goławski,
  • zachodnia część regionu – S. Chmielewski,
  • KGŚw. – Jacek Tabor,

Inwentaryzacja awifauny lęgowej głównych kompleksów leśnych - (od roku 2006: Puszcza Kurpiowska, Puszcza Kozienicka, Puszcza Świętokrzyska, Lasy Iłżeckie)  

koordynacja (S. Chmielewski,  A. Dombrowski, J. Tabor, M. Kurowski),

Inwentaryzacja oraz monitoring rzadkich lub ginących gatunków ptaków lęgowych (cietrzew – 2007, dubelt i wodniczka – 2006-2007, dzięcioł białogrzbiety – 2008) we współpracy z innymi organizacjami, np. PTOP, OTOP),

Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych (PAO) – powtórzenie PAO z lat 1986-93,

Inwentaryzacja oraz monitoring gatunków zwiększających liczebność i zasięg występowania (np. dzięcioł białoszyi, czapla biała, żołna, pliszka cytrynowa) – A. Dmoch,

Ogólnopolska Akcja Liczenia Bociana Białego, 2014.

KARTOTEKA

Kartoteka składa się z 2 części. Osobno gromadzone są (u poszczególnych koordynatorów programów badawczych) dane z planowych akcji z zastosowaniem odpowiednich metod (pow. próbne, inwentaryzacje na określonych obszarach i środowiskach, dynamika przelotów, styczniowe liczenia itp.). Dane te są gromadzone, weryfikowane i opracowywane w postaci publikacji przez koordynatorów poszczególnych projektów badawczych (patrz wyżej), stanowiąc najważniejsze źródło danych w przyszłych monografiach ornitologicznych obu regionów.

Natomiast wszelkie niemetodycznie, przypadkowo zbierane rozproszone informacje (tzw. "luźne") deponowane będą po każdym roku w postaci nadsyłanych przez poszczególnych obserwatorów plików w arkuszu excel (do pobrania na naszej stronie internetowej: „Matryca-Kartoteka”) i przesyłane do  koordynatorów kartoteki:

  • Artur Goławski (Kartoteka "Wschód Niziny Mazowieckiej" – obszary położone na północ i wschód od Wisły) z Katedry Zoologii Akademii Podlaskiej w Siedlcach (Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.),
  • Sławomir Chmielewski (Kartoteka "Zachód Niziny Mazowieckiej" – obszary położone na zachód i południe od Wisły) (Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.),
  • Jacek Tabor (Kartoteka Krainy Gór Świętokrzyskich) (Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.).

Obserwacje te, dokonywane głównie w trakcie nieregularnych wizyt w terenie jak i uzyskane przy okazji planowych, szczegółowych badań ekologicznych nie stanowią wystarczającego materiału do osobnych publikacji. Natomiast zbierane w długim okresie i na dużym obszarze, mogą stanowić wartościowe materiały wyjściowe do wykorzystania w monografii "Ptaki Niziny Mazowieckiej" oraz "Ptaki Krainy Gór Świętokrzyskich". Szczególnie są tu ważne dane fenologiczne do rozdziału "Wędrówki" (daty pierwszych pojawów wiosennych i ostatnich jesiennych) ale również informacje o dużych stadach i uzupełnienie map ze stanowiskami lęgowymi gatunków szczegółowo badanych w czasie specjalnych projektów inwentaryzacji awifauny stawów rybnych, dolin rzek i innych środowisk w skali całego regionu. Natomiast w osobnej kartotece gromadzone są dane ze styczniowego monitoringu ptaków zimujących w dolinach rzek Niz. Mazowieckiej i Krainy Gór Świętokrzyskich.

PODKREŚLAMY, ŻE JEDYNYM WŁAŚCICIELEM DANYCH GROMADZONYCH W KARTOTEKACH NADAL POZOSTAJE ICH AUTOR, CZYLI OSOBA PRZEKAZUJĄCA EFEKTY SWOICH OBSERWACJI, A MAZOWIECKO-ŚWIĘTOKRZYSKIE TOWARZYSTWO ORNITOLOGICZNE JEST JEDYNIE DYSPONENTEM TYCH DANYCH -WYKORZYSTYWANYCH DO KOLEJNYCH EDYCJI MONOGRAFII AWIFAUNY REGIONALNYCH. 

UWAGA: przekazywanie danych szczegółowych do kartoteki regionalnej w żadnym stopniu nie wyklucza analogicznego działania na rzecz syntezy krajowej ("Awifauna Polski"). Otóż obserwatorzy zachowują takie prawo – bez konsultacji z koordynatorem regionalnym- do przekazywania własnych danych na użytek monografii krajowej. Oczywiście zakres przekazywanych do krajowej monografii danych, warto ustalać z poszczególnymi autorami opracowań gatunkowych oraz koordynatorami poszczególnych kartotek, w celu uniknięcia pewnego zamieszania, jakie może temu towarzyszyć. 

Zdeponowanie danych w kartotece regionalnej jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na wykorzystanie tych obserwacji zarówno w docelowych, kolejnych monografiach awifaunistycznych jak i w zamieszczanych w czasopiśmie "Kulon" dorocznych sprawozdaniach – obejmujących wybrane, najciekawsze obserwacje w 3 kategoriach: fenologia, duże stada, rzadkie gatunki). W obu przypadkach, szczegółowy charakter opublikowania danych będzie podany z nazwiskiem obserwatora. W przypadku wykorzystania nadsyłanych danych do celów innych, niż powyżej podane, poszczególni właściciele danych (autorzy obserwacji) będą proszeni o wyrażenie zgody na wykorzystanie ich danych np. w publikacjach cząstkowych zamieszczanych w czasopiśmie "Kulon". Zespół organizujący zarówno prace Kartotek, jak i różne planowe ornitologiczne akcje inwentaryzacyjne na obszarze regionu, prowadzi swoje prace NIEZALEŻNIE OD OKRESOWYCH ZMIAN w składzie Zarządu Mazowiecko-Świętokrzyskiego Towarzystwa Ornitologicznego.   

DZIAŁANOŚĆ WYDAWNICZA

Wyniki prac terenowych będą możliwie szybko upubliczniane, w dorocznych sprawozdaniach zamieszczanych w czasopiśmie faunistycznym KULON (wydawanym nieprzerwanie od roku 1996 – redakcja: S. Chmielewski, A. Dombrowski, A. Goławski, M. Kurowski), jak  również w postaci szczegółowych publikacji z intensywnych badań wykonywanych zgodnie z przyjętą metodyką (zamieszczoną w odpowiednich instrukcjach). Natomiast syntetyczne opracowanie stanu awifauny będzie podane w postaci monografii wydawanych co kilkanaście lat. Monografie awifauny będą się ukazywały osobno dla Niziny Mazowieckiej i Krainy Gór Świętokrzyskich. Formę biuletynu informacyjnego pełnić będzie „Burhinus” wydawany od roku 1991 – redakcja: J. Tabor.

SPOTKANIA CZŁONKÓW I SYMPATYKÓW M-ŚTO

Cykliczne spotkania poświęcone działalności MSTO (omówienie wyników akcji, planowane przedsięwzięcia, wykłady szkoleniowe, prelekcje naukowe, pokazy slajdów) będą się odbywać 2 razy w roku (przedwiośnie i jesień).

PROJEKTY OCHRANIARSKIE

Tylko tam, gdzie to niezbędne będą wykonywane – poprzedzone szczegółowymi badaniami – projekty ochroniarskie uwzględniające lokalne zagrożenia i związane z nimi przeciwdziałania, ale tak wypracowane, aby nie kreować pułapki ekologicznej, np. w postaci lęgów łatwo dostępnych dla drapieżników i ludzi – w eksponowanych i łatwo wykrywalnych miejscach.

Zgodnie ze "Strategią ochrony fauny" wydaną w roku 2001 przez Mazowieckie Towarzystwo Ochrony Fauny, działania te są nakierowane w 1. kolejności na gatunki priorytetowe, czyli rzeczywiście zagrożone, a nie te, które nie powinny być "uszczęśliwiane na siłę". Obecnie najbardziej są zagrożone gatunki związane z silnie zarastającymi, położonymi na mineralnym podłożu, siedliskami nadrzecznych plaż, muraw i piaszczystych wysp (tzw. ławice) oraz nadmiernie przesuszonych dolin rzek w ich górnych biegach, np. Liwca, Szkwy, Radomki.  Również na wielu kompleksach stawów rybnych, w związku z intensyfikacją hodowli ryb, obserwujemy znaczące przekształcenia siedlisk gniazdowania ptaków.

Ważną inspiracją dla wielu projektów może być "Strategia ochrony fauny na Nizinie Mazowieckiej".

Koordynatorzy i rozliczanie: Z. Fijewski, M. Kurowski i pozostali koordynatorzy poszczególnych projektów.

STRONA INTERNETOWA M-ŚTO

Bieżącemu informowaniu członków i sympatyków naszej organizacji służyć będzie strona internetowa zawierająca m.in. autorskie instrukcje do badań wykonywanych w ramach poszczególnych projektów badawczych.

Za prowadzenie i aktualizację odpowiedzialny: Rafał Patryniak

Opracowali:
Sławomir Chmielewski,
Adam Dmoch,
Andrzej Dombrowski,
Zbigniew Fijewski,
Artur Goławski,
Zbigniew Kasprzykowski,
Henryk Kot,
Mieczysław Kurowski,
Przemysław Nawrocki,
Adam Olszewski,
Piotr Pagórski,
Jacek Tabor

banerruch

Ilość odwiedzin

2096707
DzisiajDzisiaj175
WczorajWczoraj363
TydzieńTydzień875
MiesiącMiesiąc3653